ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
794
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
وزير پدرش استيلا داشت . اسماعيل پسر زكريا كه از اويس به شام گريخته بود نزد پدر خود آمد . پدر او را به بغداد فرستاد تا در خدمت شيخ على باشد او به بغداد رفت و شيخ على را در اختيار خود گرفت چنان كه بر او تحكم مىكرد . شاه شجاع از آل مظفر بر تبريز غلبه يافت . و آن را بازپس گرفت . از آن وقت كه حسين بن اويس در تبريز استقلال يافته بود آل مظفر همواره طمع در تصرف آن داشتند . چنان كه يك بار هم تبريز را گرفتند و چنان كه گفتيم اويس آن را بازپس گرفت . چون اويس درگذشت شاه شجاع با سپاه خود به تبريز در حركت آمد و حسين بن اويس از تبريز بغداد رفت . شاه شجاع بر تبريز مستولى شد و حسين نزد برادرش شيخ على و وزيرش اسماعيل به بغداد رفت و از آن دو لشكر خواست . آن دو لشكر همراه او كردند . او به تبريز بازگشت و شاه شجاع بگريخت و به خوزستان رفت و در آنجا استقرار يافت . كشته شدن اسماعيل رشيدى و استيلاى حسين بر بغداد اسماعيل رشيدى بر شيخ على - در بغداد - تحكم مىكرد . جمعى از دولتمردان چون مبارك شاه و پيرعلى و قرامحمد همدست شده او را كشتند . عمش امير احمد نيز با او كشته شد . اين واقعه در اواسط سال 781 اتفاق افتاد . اينان پيرعلى بادك را از تستر فراخواندند و او را جانشين اسماعيل ساختند . پيرعلى بادك زمام امور شيخ على را در بغداد به دست خود گرفت . حسين بن اويس از اين عمل به خشم آمد و با لشكر خود از تبريز به بغداد آمد . شيخ على و پيرعلى بادك از بغداد به تستر رفتند و حسين بر بغداد مستولى شد و از احمد يارى خواست و احمد به يارى او برنخاست . حسين او را متهم كرد كه با برادرش شيخ على دست به توطئه مىزند . شيخ على از تستر به واسط راند . جمعى از عرب را از عبادان و جزيره گرد آورد . احمد از واسط به بغداد رفت و شيخ على از پى او روان شد . حسين به تبريز راند و شيخ على در بغداد قرار گرفت و هر يك در بلد خويش استقرار يافت . و اللّه تعالى اعلم . عصيان احمد و استيلاى او بر تبريز و كشته شدن حسين چون حسين از بغداد به تبريز بازگرديد سرگرم نوشخوارى و لهو و لعب شد . برادرش احمد از او برميد و به اردبيل رفت . شيخ صدر الدين در اردبيل بود . سه هزار يا بيشتر لشكر بر او گرد آمد و به تبريز راند و ناگهان به شهر درآمد و آن را در تصرف گرفت . حسين چندى مخفى بود . ولى پس از چند روز احمد او را بگرفت و بكشت . و اللّه تعالى يؤيد بنصره من يشاء من عباده .